google.com, pub-1373830308765288, DIRECT, f08c47fec0942fa0

Anders Bekeken

Koplopers Energie Transitie in Nederland: Knelpunten en de Subsidierotonde van Nederland

Geschreven op 28-12-2009 - Erik van Erne. Geplaatst in Duurzaam, Energie en Besparing Facebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmail

RebelNou, de conclusies liegen er niet om en leggen de vinger op de vele zere plekken in het huidige subsidiesysteem. Koplopers ondervinden daarnaast juridische en praktische obstakels bij het in gang zetten van de gewenste duurzame vernieuwing. 

Geld blijkt een belangrijk knelpunt te zijn. Enerzijds is er niet genoeg geld en dat levert telkens weer teleurstellingen op en anderzijds blijkt duurzame ontwikkeling en duurzame producten vaak duurder te zijn  en dat botst weer met het aloude inkoopbeleid bij de overheid: we kiezen voor het goedkoopste.

Het koplopersloket van het Ministerie van EZ /LNV/V&W en VROM  heeft Rebel gevraagd een analyse te maken van casuïstiek en structurele oplossingen in kaart te brengen die bijdragen aan structurele oplossingen zodat koplopers maximaal gefacilteerd worden.

Het is een bijzonder onderzoek geworden, althans met bijzondere resultaten, met heldere conclusies, met een heldere opsomming van knelpunten. Kan mij voorstellen dat men er bij SenterNovem niet echt blij mee is, maar de kritiek is terecht. Al heel lang kijk ik met verbazing naar het subsidiecircus in Nederland, waarbij er tal van mensen bezig zijn met het maken van plannen die toch maar vooral aan alle criteria voldoen.

Het blijkt nooit te passen als er iemand met een plan komt om iets eens echt te implementeren in Nederland. Dat is iets voor de markt en zo verzamelen we goede ideëen, goede plannen, die nooit verder komen dan de pilot fase, als ze die al halen. En al dat plannen maken kost geld, heel veel geld. En tijd.  

Zou u willen aanraden om wel even de tijd te nemen om het hele rapport Koplopers even te lezen. In overleg met de auteur Jan-Coen van Elburg van de Rebel Group hieronder de conclusies en de lijst met knelpunten.

Nederland is op het gebied van milieu en duurzaamheid een subsidierotonde (PDF Koplopers, pagina 26)
Er bestaan bijzonder veel regelingen die theoretisch aansluiten op de levenscycli van productinnovatie maar dat in de praktijk niet doen omdat er stoplichten voor staan en schotten tussen zitten. Er zijn zeer veel (1900!) kleine, specifieke potjes hetgeen de efficiëntie niet bevorderd. Er bestaat overlap tussen regelingen terwijl anderzijds ook gaten vallen en Multidisciplinaire effecten niet of ondergewaardeerd worden. Er zijn subsidieprogramma’s die lopen van nationale naar decentrale overheden terwijl er ook weer programma’s zijn waarbij decentrale overheden geld bijleggen in geval van uitputting van nationale programma’s. De transactiekosten van diverse regelingen zijn daarnaast niet in verhouding omdat ze dwingen tot ondersteuning bij aanvragen aan private kant en aan publieke kant een enorme hoeveelheid ‘red tape’ veroorzaken. De uitkomsten zijn te vaak arbitrair. De continuïteit is gebrekkig waardoor business cases onvoorspelbaar en vatbaar voor politieke interventies worde. Die korte termijn ingrepen en onzekerheden – met name in de exploitatiefase als de SDE- zijn funest voor de business case van de koploper. Subsidieregelingen zijn daarnaast te sturend voor de oplossingsrichtingen wat niet alleen de creativiteit doodslaat maar ook bijdraagt aan gebrek van aansluiting tussen onderzoek en marktvraag. 

Beleid en regelgeving is onvoldoende gereed voor het onbekende en verschuilt zich te veel achter de bestaande structuren (PDF Koplopers, pagina 27)
Het wettelijk kader is niet ingesteld op transitie en innovatie. Ondernemers die nieuwe producten ontwikkelen komen hier letterlijk mee in de knel. Indien je voor de wet niet bestaat heb je geen rechten (toelating, subsidie, investeringsaftrek). Voor zaken waar toestemmingen voor de overheid voor nodig zijn zoals vergunningstrajecten geldt kort door de bocht ‘onbekend maakt onbemind’. De ruimte die er wel degelijk is in aanbesteding of vergunningsprocessen wordt niet gebruikt.

De ambities ten aanzien van ‘launching customer’ en ‘duurzaam inkopen’ missen praktische betekenis voor koplopers  (PDF Koplopers, pagina 28)
Er worden bloemen en prijzen uitgereikt en bedrijfsbezoeken afgelegd (prima!) maar in de praktijk is de overheid voor de koploper geen partner die durft op te treden als eerste klant en zijn de aanbestedende diensten die invulling geven aan 100% duurzaam inkopen over de volle breedte van innovatie te schaars.

Zowel uit het materiaal van het Koplopersloket als uit andere bronnen tekent zich veel onvrede af over het functioneren van het subsidie instrumentarium wat veel verder reikt dan teleurstelling over het afwijzen van een individuele aanragen.  

De opmerkingen slaan niet op alle regelingen in dezelfde mate maar zijn wel terugkerend bij het subsidiëring stramien. Enkele koplopers geven aan nooit meer te beginnen aan een aanvraag. Een alarmerend overzicht van knelpunten: 

Doeltreffend
Regeling bepaalt scope van innovatie in plaats van andersom, dwingt tot omvormen en/of splitsing en/of verdraaiing van oorspronkelijke idee.
Door de dwang om de innovatie te vormen richting de regeling, wordt de optimale aansluiting met de vraag uit de markt gemist.
Aanvragen die afgewezen worden vanwege te LAGE kosten in relatie tot de opbrengsten (perverse prikkel).
Voordelen kunnen niet gecombineerd worden gepresenteerd, vallen buiten de regeling, geen integrale beoordeling.
Eigen en markt investeren zouden vertrouwen moeten wekken hetgeen niet gebeurt .
Veel weglekken van middelen omdat inschakeling van subsidie adviesbureaus (15-25%)
noodzaak is voor doen van aanvraag dan wel samenwerking met ‘grote broer’ (10%)
Doelmatig
Alle regelingen gericht op pre-concurrentieel, niet op vermarkten
Samenwerkingseisen lastig voor MKB
Samenwerking met grotere partijen wordt bestraft door korting op subsidie (perverse prikkel: niet samenwerken)
Afrekening op basis van administratie in plaats van doelen (prikkel op uren verantwoorden i.p.v. resultaat)
Geen zicht op (mate van) uitputting budget, onvoorspelbaarheid regelingen
Fragmentarische opzet regelingen , subsidieverstrekkers die niet goed op de hoogte zijn van de eigen regels, net weer andere administratieve eisen
Lange doorlooptijden aanvraag
Hoge administratieve lasten voor indiening en verantwoording
Aanvraag van Amerikaanse en Europese octrooien worden niet ondersteund terwijl de markt van de koploper dit vereist
Rechtvaardig
Onbekendheid/onvoorspelbaarheid mate van uitputting
Onbekendheid groot bij instrumenten als borgstellingen , garantieregelingen en fondsen
Geen selectie op kwaliteit maar snel indienen (nadelig voor koplopers die hier niet organisatorisch op zijn ingericht)
Toewijzing waarna er geen budget blijkt te zijn, stoplicht effect
Of een ondernemer bij het goede loket komt/op de goede regeling wordt gewezen is sterk afhankelijk van het toeval en de persoon van de adviseur, geen goede front desk
Eis van ‘ nationale milieuverdienste’ in Nederland kan zeer bekrompen uitwerken, bijvoorbeeld wanneer de winst op zee gehaald wordt
Systematiek werkt grote partijen in de hand die tijd en geld (adviseurs) hebben om regelingen te doorgronden
Geen kennis van relevante zaken bij beoordelaars
Alleen de onderneming die op hoog ambtelijk niveau ingangen heeft kan de aanvraag alsnog rechttrekken
Geen kennismaking met het bedrijf, subsidieverstrekker is niet echt op de hoogte of geïnteresseerd in het bedrijf
Consistent
Aanvragers worden gepushed bepaalde resultaten te voorspellen om maar binnen de criteria te vallen
Aanvragers worden gepushed een andere voorstelling van zaken te geven over hun bedrijf om in aanmerking te komen
Er worden uitspraken gedaan over uitkomsten van het subsidieproces die naderhand niet kloppen
De beoordeling is voor de aanvrager een onvoorspelbare black box
De systematiek van de afzonderlijke regelingen verschilt sterk
Risicomijdende opzet van regelingen voor overheid niet te rijmen met roep om innovatie en experimentele fase
Uitkomsten van de SDE arbitrair en zonder uitzicht op lange termijn, afhankelijkheid van elektriciteitsprijs terwijl anderzijds actief wordt gestuurd op meer invoer van goedkope buitenlandse energie
Eenvoudig
Niet op juiste pad gezet bij indiening
Zeer gedetailleerde vragen, zoeken naar schijnzekerheden, terwijl er anderzijds ook weer gebrekkige kennis is
De detailinformatie die verstrekt moet worden vergroot de angst dat concurrentiegevoelige informatie op straat komt te liggen
Complexiteit; voor aanvraagproces miniaal HBO-niveau vereist, aangewezen op subsidie adviseurs of grotere partijen die een deel van de subsidie als kostenpost ‘ opeten’

Ik schreef het al eerder. Wordt het niet eens tijd voor een andere aanpak? Tijd voor het National Sustainability Fund

Plaats zelf een reactie:

(U heeft ruimte voor 400 tekens)

Categorieën

  • Afval (702)
  • Agenda (3.390)
  • Biologisch (119)
  • Blog Action Day (57)
  • Bouwen-Klussen (913)
  • Communicatie (379)
  • Cradle to Cradle – Circulair (535)
  • Design (244)
  • Dieren (179)
  • Donald Trump (3)
  • Duurzaam (2.465)
  • Educatie (351)
  • EEN-Armoede (253)
  • Energie en Besparing (3.741)
  • Europa (29)
  • Evenementen (203)
  • Geluid (26)
  • Gezondheid (320)
  • Goed Doel (119)
  • Green Deal (38)
  • Greenwashing (121)
  • Hergebruik-Kringloop (332)
  • Iets anders (423)
  • Int. Samenwerking (195)
  • Investeren (150)
  • Joe Biden – Barack Obama (119)
  • Kerst (123)
  • Klimaat (1.735)
  • Licht (397)
  • Lucht (35)
  • Mensenrechten (175)
  • Milieu (760)
  • MVO (114)
  • Natuur (799)
  • Nederland (42)
  • Olympische Spelen (68)
  • Oranje (157)
  • Oud & Nieuw (130)
  • Pasen (2)
  • Sinterklaas (17)
  • Sport (240)
  • Vakantie (73)
  • Valentijn (38)
  • Verkiezingen (51)
  • Vervoer en OV (1.742)
  • Vrijwilligerswerk (16)
  • Water (309)
  • Welzijnswerk (30)
  • Recente berichten

  • Cleantech Battle 2021: De Infrawall – De Geluidswal Van De Toekomst by HAN
  • Cleantech Battle: Het Duurzame, Circulaire Bushokje Van Rijstvlies Met Sedumdak In De Bilt
  • Why This Icewind Wind Turbine Will Change The World by Innovative Techs
  • The Network Readiness Index (NRI): Netherlands Tops Network Readiness Ranking In Global Study
  • Giant Solar Power Plants And Wind Farms In The Sahara by Innovative Techs
  • The Making of Reishi Fine Mycelium: Mushroom Based Leather by MycoWorks
  • The Mystery Of Siberia’s Exploding Craters At Yamal Peninsula by BBC REEL
  • Subsidie Uitstootvrij Bouwmaterieel: Kabinet Wil Meer Schone Meer Schone Machines In De Bouw
  • Wat Mensen Beweegt: Onderzoekproject Duurzame Mobiliteit In Johan Cruijff ArenA Gebied
  • De Elektrische Luxe Off-Road Mercedes: Project Maybach Coupé by Mercedes-Benz – Virgil Abloh
  • Wereldwijde Groei Hernieuwbare Energie Breekt Alle Records: 290 GW Renewables In 2021 by IEA
  • GAME OVER! End Of The Great Pacific Garbage Patch by Innovative Techs
  • Dit Jaar Al Evenveel Schone, Duurzame Energie Opgewekt Als In 2020 by Energieopwek
  • Uitwerking Van Brede Welvaart Voor De Monitoring En Evaluatie Man mobiliteitsbeleid by KiM
  • RDM-Subsidieregeling: Ministerie EZK Investeert 52,9 Miljoen Euro In Maritieme R&D
  • CO2-Uitstoot Door Biomassa Blijft Toenemen by CBS
  • Bijna 100.000 Huishoudens In De Provincie Utrecht Hebben Zonnepanelen Op Het Dak
  • De Elektrische BMW i7: De Elektrische Variant Van De Nieuwe 7-Serie by BMW
  • De Eerste Elektrische Dodge Komt Er Aan In 2024 by Stellantis
  • Elektrische Deelauto’s In Delft, Den Bosch, Den Haag, Eindhoven en Rotterdam by GO Sharing
  • Links

    Milieunet op..