Duurzaam Innoveren Winstgevend voor MKB by Hilke Bos-Brouwers
Geschreven op 3-9-2010 - Erik van Erne. Geplaatst in Agenda, Duurzaam
Duurzaam innoveren is niet alleen iets voor grote bedrijven. Ook MKB-ondernemingen zoeken en vinden mogelijkheden om duurzaamheid te integreren in de organisatie. Duurzaam innoveren levert deze bedrijven direct voordeel op. Ze vergroten zo hun concurrentiekracht, verlagen de (productie)kosten en verbeteren sociale en milieuprestaties. Dit blijk uit het promotieonderzoek van Hilke Bos-Brouwers, waarop zij 8 september 2010 promoveert aan de Faculteit Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde van de Vrije Universiteit Amsterdam.
MKB-bedrijven zijn duurzaam innovatief op hun eigen manier, stelt Bos-Brouwers. Het gaat meestal niet om radicaal nieuw technologieën maar kleinere, praktische toepassingen. Om erachter te komen tegen welke belemmeringen zij aanlopen zijn dertig factoren onderzocht door middel van een enquête onder 1056 MKB-ondernemingen. Daaruit komt naar voren dat de traditioneel gehanteerde driedeling tussen koplopers–volgers–achtervolgers in de praktijk voor deze bedrijven niet goed werkt. De grote groep MKB-ondernemingen in Nederland is zeer divers en daarom gebaat bij een meer gedetailleerde benaderingswijze. Daarnaast zijn de verschillen tussen bedrijven binnen een bepaalde sector groter dan tussen sectoren. Door doelgroepen scherper te definiëren kunnen beleidsmakers en intermediaire organisaties hun instrumenten effectiever inzetten om duurzaamheid te stimuleren.
Er zijn zeven factoren die significant bijdragen aan duurzame innovatieprocessen binnen MKB-ondernemingen, zo blijkt uit Hilke Bos-Brouwers onderzoek. Het vaak gehoorde rijtje “geld, tijd en kennis” hoort hier opvallend genoeg niet bij. Zij stelt dat succesvol duurzaam innoveren afhangt van de duurzaamheidsoriëntatie, formalisatiegraad, vaardigheden en kwaliteiten van personeel en economische ketenrelaties. Daarnaast spelen ook overheidsinstanties en brancheorganisaties een beslissende rol omdat die barrières kunnen wegnemen en samenwerking in de keten kunnen organiseren.
Het onderzoekswerk naar duurzame innovatieprocessen binnen het MKB vindt plaats binnen de wetenschapsgebieden die de problemen rondom de concepten duurzame ontwikkeling en duurzaam ondernemen behandelen. Deze problemen worden ook wel omschreven als dé uitdaging voor het bedrijfsleven (‘sustainability challenge’). Technische en economische ontwikkelingen hebben geleid tot economische welvaart en maatschappelijk welzijn. Tegelijkertijd brachten en brengen zij echter op grote schaal negatieve effecten met zich mee voor zowel mensen als ecosystemen. De huidige
financiële en economische crises onthullen deze tekortkomingen in het economische systeem waaronder het dreigende opraken van fossiele grondstoffen, de vérreikende gevolgen van klimaatverandering en het aantasten van de wereldwijde biodiversiteit. De handschoen moet nu worden opgepakt door een grote diversiteit aan stakeholders om vaart te maken met duurzame ontwikkeling. Duurzaam innoveren kan gezien worden als het uitvoeringsconcept van duurzame ontwikkeling. Hoe bedrijven met duurzame ontwikkeling omgaan wordt omschreven als duurzaam ondernemen, wat ook wel wordt vertaald als maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO). Duurzaam ondernemen wordt vertaald als het integreren van sociale, economische en milieugerichte aspecten in de kern van bedrijfsprocessen, om waarde(n) te creëren, overleving op de lange termijn te garanderen en zorgen en belangen van stakeholders te integreren in bedrijfsbeslissingen. Duurzaam ondernemen gaat over continuïteit, lange termijn en economische vitaliteit van bedrijven, terwijl tegelijkertijd ook de mogelijkheden van (ontwikkelings-)landen en toekomstige generaties om in hun behoeften te voorzien in stand blijven. Duurzaam innoveren wordt in deze dissertatie gedefinieerd als het ontwikkelen en vernieuwen van producten, diensten, processen en organisaties, die de bedrijfsprestaties op sociaal, milieu en economisch gebied verbeteren op de korte en lange termijn. Duurzaam innoveren onderscheidt zich van conventionele innovatieprocessen door haar ambities, ontwikkelingsrichting en integratie van stakeholdersbelangen. Duurzame innovatieprocessen omhelzen de noodzakelijke processen en activiteiten om duurzame innovaties voort te brengen, inclusief hun creatie, implementatie en commercialisatie.
In het bedrijfsleven is er weinig overeenstemming over hoe duurzaamheid en innovatie moeten worden opgevat. Er bestaan verschillende interpretaties van de begrippen onder en tussen MKB-ondernemers. Om zinvol duurzame innovatieprocessen binnen MKB-ondernemingen te kunnen analyseren en duiden, is het vaststellen van de definitie, inhoud en reikwijdte van de begrippen een belangrijk onderdeel van dit proefschrift. De gebruikte begrippen en hun definities worden hieronder vermeld.
·· Duurzame ontwikkeling: ontwikkeling die ervoor zorgt dat er aan de behoeften van de huidige generatie kan worden voldaan, zonder de mogelijkheden voor toekomstige generaties te beperken om in hun behoeften te voorzien.
·· Duurzaam ondernemen: het op vrijwillige basis integreren van milieu, sociale en economische aspecten in de kernprocessen van het bedrijf, waarbij stakeholderbelangen worden geïntegreerd in bedrijfsbeslissingen en samenwerking in de keten sleutel is tot het verbeteren van bedrijfsprestaties op korte en lange termijn.
·· Innovatie: het vernieuwen of verbeteren van producten, diensten, technologische en organisatieprocessen, inclusief haar diffusie (marktintroductie); de mate van nieuwheid is gerelateerd aan het bedrijf en/of de markt.
·· Duurzame innovatie: innovatie waarin het vernieuwen of verbeteren van producten, diensten, technologische of organisatorische processen niet alleen een verbeterde economische prestatie van het bedrijf oplevert, maar ook verbeterde milieu- en sociale prestaties, op de korte en lange termijn.
·· Duurzame innovatieprocessen: de beslis-, ontwerp- en implementatieprocessen die ten grondslag liggen aan duurzaamheidsinnovaties.
·· Midden- en kleinbedrijf (MKB): bedrijven met minder dan 250 werknemers; stereotiepe kenmerken zijn de dominante rol van de directeur-eigenaar, tekort aan middelen in termen van kapitaal, tijd, kennis en opgeleid personeel, flexibele organisatie capaciteit, focus op de korte termijn, sterke lokale en regionale focus, het vóórkomen van veel familiebedrijven en een lage formalisatiegraad.
Bron: Sustainable innovation processes within small and medium-sized enterprises, abstract_dutch.pdf
Mooi onderzoek. Fijn ook dat er nu duidelijke definities zijn. Er is inderdaad een hoop verwarring over de verschillende termen. Hilke veel succes a.s. woensdag.
Erik van Erne zegt:
7 september 2010 om 17:29 | Permalink
P+: Zwarte cijfers bij duurzame MKB-bedrijven
Produceren duurzame bedrijven zwarte cijfers? Die vraag staat centraal in het nieuwste nummer van tijsdschrift P+. Jaarverslagen zijn er nauwelijks te vinden op de websites van kleinere duurzame organisaties. Het is een omissie die de meesten beloven goed te maken. Maar zij verzekeren allen winstgevend te zijn. En dat blijkt ook zo te zijn, wanneer de jaarrekeningen in het handelsregister worden geraadpleegd. Geen wolkje aan de blauwe hemel. De bedrijven blijken als B.V. op deze manier nog transparanter over het economische resultaat van hun duurzame bedrijfsvoering te zijn dan grote beursgenoteerde bedrijven, ondanks alle duurzaamheidsverslagen, zware financiële voorschriften en codes op het gebied van corporate governance.
Eigenlijk zijn er maar twee bedrijven in Nederland waar de zwarte cijfers die gemaakt zijn door duurzaam ondernemen voor het publiek vrij toegankelijke zijn. Op de website van de ASN Bank en Triodos Bank zijn de jaarcijfers voor consumenten volledig terug te vinden. Omdat beide banken duurzaamheid in het DNA hebben, kun je hieruit afleiden wat de “werkelijke winst van duurzaamheid” is. Het is een mantra dat in de wereld van duurzaam ondernemen door alles en iedereen wordt gebruikt. Maar wie navraagt wat dan de werkelijke winst van een duurzaam bedrijf, een duurzaam nieuw proces of een duurzaam product of dienst is, krijgt niet makkelijk antwoord.
ASN Bank
Van 2006 naar 2007 maakte de nettowinst van de ASN Bank een reuzensprong van 6,8 miljoen euro naar 17,1 miljoen. In 2008 daalde dit naar 16,9 miljoen. In het jaar van de kredietcrisis 2009 bleef de teller steken op 9,9 miljoen euro, mede als gevolg van de verplichte eenmalige bijdrage van 11 miljoen euro die de bank moest leveren aan de teloorgang van de DSB Bank en Icesave. ASN Bank beheert een vermogen van 7.5 miljard euro.
Triodos Bank
In 2009 bedroeg de nettowinst van Triodos Bank 9,5 miljoen euro. De jaren ervoor waren die cijfers 10,1 miljoen, 9,0 miljoen, 6,1 miljoen en 5,3 miljoen. De bank telde bij het sluiten van het jaarverslag 242.000 klanten, waarvan er 50.000 nieuw waren. Met elkaar vertrouwen ze aan Triodos Bank een vermogen van 4,9 miljard euro toe. Ook deze financiële instelling moest een bijdrage leveren aan het depositostelsel om spaarders van Scheringa schadeloos te stellen. Het ging om een bedrag van 2,6 miljoen euro.
Healthy People
Volgens de laatste over het jaar 2008 bij de Kamer van Koophandel gedeponeerde jaarrekening boekte Healthy People B.V. in Den Haag een winst van 81.648 euro, zowat een verdubbeling van de winst over 2007. Aan bezittingen (vaste en vlottende activa) heeft Healthy People een bedrag van respectievelijk 11.339 en 804.561 euro op de balans staan.
Eosta
Eosta werkt met vier verschillende vennootschappen: Naast Eosta B.V. in Waddinxveen zijn dan Eosta Belgium, Eosta France en Eosta International. Volgens de zeer uitgebreide bij de Kamer van Koophandel gedeponeerde jaarrekening maakte de hoofdvestiging in 2009 een winst van 471.577 euro na belastingen. Het jaar daarvoor werd afgesloten met een positief saldo van 704.259 euro. Bij Eosta stonden in 2009 70 mensen op de loonlijst. Directeur Engelsman werkt met een balanstotaal van 7,58 miljoen euro.
Greenwheels
De oprichters van Greenwheels werken met bedrijven: Greenwheels zelf (Collect Car B.V.), Greenwheels International B.V. en Greenwheels Shared Service B.V. Volgens de laatste bij de Kamer van Koophandel gedeponeerde jaarrekening over 2008 leverden alle leenwagens (onder andere) Collect Car B.V. een balans op van 7,64 miljoen euro. Dat betekende een stijging van 3 miljoen euro met het jaar daarvoor. Er werd dat jaar een winst van 429.231 euro gemaakt.
P+ over winstmakers (PDF)
Duncan Levinsohn zegt:
9 december 2010 om 08:08 | Permalink
Great work Hilke, I just wish I could read Dutch!