Anders Bekeken

Cradle to Cradle: Almere, koploper in een groene revolutie?

Geschreven op 2-3-2009 - Erik van Erne. Geplaatst in Cradle to Cradle - Circulair Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedintumblrmail

tegenlicht_afval-is-voedsel.jpgNiet echt gebruikelijk op Anders Bekeken is het plaatsen van ingezonden artikelen. Maar dat is natuurlijk geen reden om dat zo af en juist wel te doen. Onderstaand artikel ontvingen wij van Diana den Held van Gevleugelde Woorden. Hartelijk dank.

Toen in 2006 de documentaire ‘afval is voedsel’ werd uitgezonden, een programma over de Cradle to Cradle filosofie van Bill McDonough en Michael Braungart, zat wethouder Adri Duivesteijn op het puntje van zijn stoel. Hét voorbeeld in deze filosofie is de natuur zelf, omdat afval daarin geen probleem is, maar voedsel voor groei.

McDonough: “De combinatie van Michaels kennis en die van mij leidt niet alleen tot producten maar ook tot gebouw- en stadontwerpen die een positieve bijdrage leveren aan hun omgeving. Je kunt een gebouw een positieve rol laten innemen: het zuivert de lucht, levert een bijdrage aan de biosfeer, levert energie, schoon water enzovoorts. In een gebouw dat is gemaakt om in te leven voelen de mensen die erin werken en wonen zich ook beter.”

Dít was het antwoord op zijn vraag hoe de stad Almere op een verantwoorde manier kan groeien van 185.000 naar 350.000 inwoners. Deze schaalvergroting vereist de realisatie van 60.000 extra woningen en 100.000 arbeidsplaatsen en roept vragen op als: ‘Waar komt de energievoorziening vandaan?’ en ‘Hoe houd je balans tussen stad en natuur?’ Duivesteijn trok de stoute schoenen aan en vroeg McDonough en Braungart om hem te helpen bij het maken van een plan voor Almere.

Water, energie en leven in Almere. Almere is in 2009 allang niet meer de enige stad in Nederland die probeert ‘iets’ met C2C te doen. Het is wél de stad die deze filosofie als leidend principe heeft aangenomen. Het bestuur van de stad heeft zich via het opstellen van de Almere Principles verbonden aan hun voornemen een goede bijdrage te doen aan hun omgeving. In een zo breed mogelijke zin.

Daarom stapten fotografe Mariëlle Verhoef en ik in de trein richting Almere om eens te kijken of er al sporen van C2C en de 7 Almere Principles te vinden zijn. Lukt het deze ambitieuze stad al een beetje om een voorbeeldfunctie in Nederland te gaan innemen?

Principle 1: Koesteren van diversiteit. Met dit eerste principle wordt in Almere niet in de eerste plaats het bevorderen van biodiversiteit bedoeld. Het gaat vooral om de bewoners en gebruikers van de stad. Almere wil ruimte bieden aan verschillende beroeps- en bevolkingsgroepen, leeftijden en gezinssamenstellingen. En maakt ruimte voor scholen, kantoren, winkels, parken, recreatiegebieden én bedrijven door elkaar.

De stad Almere heeft lang een reputatie gehad als ‘alleen maar een forenzenstad’ maar is dat stadium nu echt wel voorbij. Eerlijk is eerlijk, de variëteit aan opvallende, eigentijdse en zeker ook wel mooie gebouwen is groot. Locaties met verschillende functies liggen zij aan zij; een school vlakbij een sporthal, een nieuwbouwwijk naast bos, een bank-kantoor naast een winkel. Die balans ziet er goed uit.

Alleen… wij zien het C2C hiervan nog niet zo erg. We zien veel nieuwe gebouwen in een interessante stadsstructuur, maar zijn ze ook gebouwd om een positieve bijdrage aan de omgeving te leveren? Een antwoord op deze vraag hebben we niet kunnen vinden.

Principle 2 Verbinden van plaats en context. Volgens Alex van Oost, strategisch adviseur voor de gemeente Almere, zijn de plannen voor de A6 inpassing een interessant voorbeeld van het tweede principle. Rijkswaterstaat kwam met een plan vol asfaltwegen om Almere bereikbaar te houden, Almere spande zich in om dit om te vormen zodat het Kromslootpark behouden kon blijven. Hoewel er een snelweg wordt verbreed, zal deze plek een bijdrage leveren aan de Weerwaterzone. Van Oost: “Er is niet enkel vanuit mobiliteit gedacht.”

Een ander slim voorbeeld van het combineren van stad en omstandigheden vinden wij de wadi’s in het Homeruskwartier (Almere Poort): ondiepe sloten met gras waarin oppervlaktewater wordt verzameld. Het is in onze ogen nog maar een kleine stap naar een meer C2C benadering van dit principle; je zou daar dan toch ook een ecologische waterzuivering aan kunnen koppelen?

Principle 3 Combineren van stad en natuur. Dit principle lijkt ons voor Almere niet zo moeilijk: de stad wordt sinds 1976 al de ‘blauwgroene” stad genoemd vanwege het vele groen en de sterke band met het water. Natuurlijk blijft het een punt van aandacht. Ontwerpers worden momenteel uitgenodigd om gebouwen te maken die het leven van andere diersoorten makkelijker maken. Dat begint al aardig C2C te klinken! Maar we hebben er nog geen voorbeelden van kunnen vinden. Principle 4 Anticiperen op de toekomst

Principle 4 is wellicht een van de meest visueel opvallende uit deze rij. Je vindt namelijk in de stad veel plekken waar nu nog bewust ‘niets’ mee gedaan wordt, plekken die expres nog niet volgestampt worden met kantoren of huizen. Zodat op cruciale plaatsen, ook in het centrum, ruimte is voor een toekomstige behoefte. De braakliggende stukken lijken kaal, nutteloos, rommelig, maar er is goed over nagedacht waarom ze daar zijn.

Het betrekken van omwonenden was wél een punt van aandacht: wanneer je een woning bezit die uitkijkt op een braakliggend stuk grond, roept dat vragen op. Daarom werd bijvoorbeeld bij kavel 2f7 een festival georganiseerd met kunstenaars, omwonenden en bedrijven. Een van de resultaten van dit festival is de Poort die ineens de plek een eigen karakter geeft. Als we een omwonende ernaar vragen reageert hij enthousiast: “Leuk toch, om te zien? Hij is gemaakt van papier enzo hoor!”

Wat nou precies Cradle to Cradle aan deze stukken grond is, kunnen we niet zo goed ontdekken. De gebieden lijken passief. Je ziet zand, gras, onkruid, een verdwaalde winkelwagen en wat weggegooide colablikjes. Waarschijnlijk zou een tijdelijk gebouw of ecosysteem dat een positieve bijdrage levert een wezenlijker invulling van zo’n plek zijn?

Principle 5 Blijven innoveren. Als voorbeeld van het vijfde principle wordt onder andere het Cascadepark in Almere Poort genoemd. Het gebied moet een proeftuin gaan worden voor duurzame topkwaliteit vastgoed. Maar ook dit project staat nog in de startblokken. Een kritische blik op de bouwactiviteiten die er nú plaatsvinden deed ons vooral afvragen in hoeverre hier nou eigenlijk volgens C2C gewerkt wordt. Het zag er allemaal nogal ‘gewoontjes’ uit. Bouwmaterialen die we al jaren kennen, werkwijzen zoals we ze gewend zijn.

Volgens Alex van Oost zijn de eerste prijsvraagontwerpen voor nieuwe gebouwen net binnen. De winnende oogst was qua aantal aan de magere kant, slechts drie inzenders mogen hun plannen verder uitwerken en realiseren. De lat is dus hoog gelegd en duidelijk is dat nog niet alle partijen de sprong kunnen maken. Wat we nu gebouwd zien worden is kennelijk nog van de ‘oude stempel’.

Principle 6 Ontwerpen van gezonde systemen. Volgens van Oost is het ‘Zoneiland Almere’ in het zuiden van de Noorderplassen West een goed voorbeeld van dit zesde Principle. Op deze plek (die nu alleen nog een zandhoop is) wordt 7000 m2 zonnecollectoren gerealiseerd die gekoppeld worden aan het stadsverwarmingssysteem. Het ontwerp wordt geroemd omdat hiermee voor het eerst in Nederland woningen collectief verwarmd worden met ter plekke opgewekte zonne-energie.

Wij hebben hier onze vraagtekens bij: zijn we inmiddels dan nog niet in staat om een overschot aan zonne-energie in zo’n wijk op te wekken? Zodat er ook energie aan de naastgelegen wijk geleverd kan worden bijvoorbeeld? En waarom dient dit eigenlijk als voorbeeld van een gezond systeem? Hoe zit het bijvoorbeeld met huizen die schone lucht aan de wijk leveren? Of scholen die een gezond binnenklimaat hebben omdat ze zijn ingericht en bekleed met C2C producten?

Principle 7 Mensen maken de stad. Dit laatste punt is op uitdrukkelijk verzoek van wethouder Adri Duivesteijn toegevoegd omdat uiteindelijk de bewoners het moeten doen in de stad. Het particulier opdrachtgeverschap, zoals Almere dat op grote schaal (1000 kavels per jaar, gedurende 25 jaar) mogelijk maakt, is uniek in Nederland. Al ver voor Almere zich ging verdiepen in C2C werden complete ecowijken gebouwd (bijvoorbeeld bij de Buitenkans) waar de bewoners trots op zijn.

Wanneer we echter gaan kijken in de brochures of op de website van het project ‘ik bouw mijn huis in almere’ (sinds 2006) dan ontdekken we wel bouwspecifieke eisen zoals de maximale bouwhoogte en de afstand tot de rooilijn, er is ook nog wel iets te vinden over het besparen van energie en water. Maar (nog) niets over hoe mensen de C2C-gedachte kunnen toepassen bij
de bouw van hun huis of hoe de gemeente mensen wil ondersteunen bij het realiseren van C2C-doelen.

Zelfs in het nieuwste nummer van het tijdschrift ‘bouwen & wonen Almere’, dat bedoeld is voor iedereen die betrokken is bij de nieuwbouw van woningen hebben we geen woord over C2C doelstellingen kunnen vinden. Het tijdschrift wordt o.m. door de gemeente zelf verspreid. Hier is werk aan de winkel voor de communicatieafdeling!

Over 5 jaar komen we nog eens kijken

Na een dagje wandelen en bussen door Almere lopen we nog niet over van enthousiasme over wat we gezien hebben. Maar misschien zijn we een beetje te ongeduldig. De Almere Principles zijn dan wel in 2007 gestart, maar pas in 2008 officieel gepresenteerd. Het duurt lang voordat zo’n systeem op alle lagen gedragen wordt en ‘nog niet’ wil niet zeggen: ‘fout’.

Ook hier nemen we Michael Braungart maar als voorbeeld: “Het is niet erg om nu nog niet alles perfect te doen. Het is belangrijker om te focussen op de dingen die je wilt gáán doen, vast te leggen waar je wilt zijn over bijvoorbeeld 5 jaar en op basis daarvan beslissingen te nemen.”

We’ll be back!

Diana den Held, Gevleugelde Woorden

Zie ook: Duurzaamheidslaboratorium gaat Cradle to Cradle in Almere vormgeven ! Cradle to Cradle Prijsvraag Almere Poort ! Een duurzaam, groen winkelcentrum voor Almere Poort Almere Pampus wordt het Dubai van Nederland

Plaats zelf een reactie:

(U heeft ruimte voor 400 tekens)

Categorieën

  • Afval (568)
  • Agenda (2.976)
  • Barack Obama (116)
  • Biologisch (118)
  • Blog Action Day (59)
  • Bouwen-Klussen (739)
  • Communicatie (372)
  • Cradle to Cradle – Circulair (450)
  • Design (230)
  • Dieren (172)
  • Donald Trump (3)
  • Duurzaam (2.185)
  • Educatie (341)
  • EEN-Armoede (250)
  • Energie en Besparing (3.046)
  • Europa (29)
  • Evenementen (134)
  • Geluid (25)
  • Gezondheid (299)
  • Goed Doel (116)
  • Green Deal (13)
  • Greenwashing (113)
  • Hergebruik-Kringloop (300)
  • Iets anders (360)
  • Int. Samenwerking (189)
  • Investeren (132)
  • Kerst (152)
  • Klimaat (1.614)
  • Licht (371)
  • Lucht (32)
  • Mensenrechten (166)
  • Milieu (740)
  • MVO (107)
  • Natuur (692)
  • Nederland (16)
  • Olympische Spelen (67)
  • Oranje (157)
  • Oud & Nieuw (116)
  • Pasen (2)
  • Sinterklaas (26)
  • Sport (212)
  • Vakantie (76)
  • Valentijn (38)
  • Verkiezingen (62)
  • Vervoer en OV (1.076)
  • Vrijwilligerswerk (16)
  • Water (292)
  • Welzijnswerk (30)
  • Recente berichten

  • Zonnedak Met 108 Zonnepanelen Op Dak Raadzaal Stadhuis Arnhem
  • FSC Friday 28 September 2018: Forests For All Forever by FSC Nederland
  • Antwerpen Wil Af Van Wegwerpbekers: Bollekesfeest Is Proefproject Herbruikbare bekers
  • Biologisch Afbreekbare Verpakking Niet Gewenst: Kies Herbruikbare Verpakkingen by KIDV
  • Thailand Stopt Import Elektronisch Afval (E-Waste) Uit Buitenland
  • Tiny Forest: Eerste Twaalf Gemeenten Geselecteerd Om Een Minibos Aan Te Leggen by IVN
  • DE SEAT eMii: De Eerste Elektrische Auto Van SEAT Als Deelauto Voor Personeel in Barcelona
  • Pacific Garbage Screening (PGS): De Kam Om De Oceanen Schoon Te Maken
  • Greenchoice Neemt Qurrent Over Van Stichting Doen: Versterking Duurzame Energiemarkt
  • Nationale DenkTank 2018: De Circulaire Metropool Van De Toekomst
  • Nieuw Hoofdkantoor Genmab Op Utrecht Science Park Met BREEAM Excellent by cepezed
  • De Twentse Landdag in Ledeboerpark Enschede: Thema Energiek Platteland
  • Elektrische Bakfietsen en Kleine Elektrische Voertuigen Voor Postbezorging in Utrecht by Post NL
  • Post NL Opent Duurzaam Pakkettensorteercentrum Apeldoorn Met BREEAM Outstanding
  • Renovatie IJsbaan De Meent Bauerfeind in Alkmaar: Een Duurzame Koelinstallatie by ENGIE
  • Gratis Openbaar Vervoer Voor Medewerkers VodafoneZiggo Met NS-Business Card
  • Zonnig 2018 Maakt Zonnepanelen Extra Rendabel
  • Lagere CO2-Uitstoot Dankzij Warme Weer in Tweede Kwartaal 2018: Min 3,8 Procent by CBS
  • Zonnedaken In 13 Steden en Gemeenten In Zuid-West-Vlaanderen by Intercommunale Leiedal
  • Waste2Wear Ocean Plastic Project: Kleding Van Gerecyclede PET-Flessen
  • Links

    Milieunet op..